است كه لو خلّي و طبعه داخل در تحت عنوان حسنى است و مقتضى حكم عقلاء به حسن است ولى گاهى با حفظ همين عنوان داخل در تحت عنوان قبيح مىشود و باعث حكم به قبح مىگردد مىگردد در اثر عروض عوارض يا داخل در عنوان حسن مىگردد لو خلّي و طبعه مقتضى قبح يا حسن است ولى گاهى به واسطه عروض عوارض داخل در عنوان حسن يا قبيح مىگردد . نام اين قسم را حسن و قبح عرضى مىناميم زيرا كه با عروض عوارض حسن و قبح هم عوض مىشود و ذاتى نيست كه محفوظ باشد مثلا عنوان صدق و راستگوئى مقتضى حسن است يعنى لو خلّي و طبعه داخل در تحت عنوان عدل است و حسن دارد ولى همين عنوان صدق گاهى با حفظ عنوان قبيح مىگردد و آن در صورتى است كه راست گفتن موجب فتنه و فساد گردد و صدق ضار شود . متقابلا عنوان كذب مقتضى قبح است يعنى لو خلّي و طبعه ، عقلاء حكم به زشتى آن مىنمايند و لكن گاهى در اثر عروض عوارض حسن پيدا مىكند و داخل عنوان حسن مىگردد و آن در موردى است كه كذب سبب نجات جان مؤمنى باشد و يا سبب رفع اختلاف از ميان دو برادر دينى باشد و لذا در مواردى شرع مقدس آن را اذن داده . « دروغ مصلحت‌آميز به از راست فتنه‌انگيز » يا مثلا عنوان تعظيم و تكريم صديق عنوانى است كه لو خلّي و نفسه داخل در عنوان عدل بوده و حسنى دارد ولى گاهى در اثر عروض عوارض عنوان تعظيم با حفظ عنوان قبح پيدا نموده و داخل در عنوان ظلم مىگردد و آن در صورتى است كه تعظيم شما سبب آزار ستمگران را فراهم سازد . متقابلا عنوان تحقير صديق عنوانى است كه لو خلّي و نفسه داخل در عنوان ظلم بوده و مفسده دارد و قبيح است ولى گاهى با حفظ عنوان تحقير داخل در عنوان عدل گرديده و حسن پيدا مىكند و آن در صورتى است كه تحقير شما وسيلهء رهائى صديق از چنگال ستمگران گردد . و لذا پيشوايان معصوم ما گاهى نزديكترين ياران خويش را مذمت و تحقير مىنمودند تا جان آنان حفظ شود بعنوان نمونه مرحوم شيخ انصارى در مكاسب محرمه ص 45 اين حديث را نقل مىكند : امام صادق ( ع ) به عبد الله بن زراره مىفرمايد : از قول من به پدرت سلام رسانده و به وى بگو : انما اعيبك دفاعا منى عنك فان الناس يسارعون الى كل من قربناه و مجدناه لا دخال الاذى فيمن نحبه و نقربه و يذمونه